دوشنبه 3 مهر 1396
 
 
   
 
 

جدیرین اخبار

پربازدیدترین

 
کد خبر: 343 تاریخ انتشار: 1395-01-03 تعداد بازدید: 722 sendارسال به دوستان
ذخیره
printنسخه چاپی
           

بابل سبزه دیار (بخش چهاردهم)


بابل سبزه دیار

نوشته: صمدصالح طبری

بخش چهاردهم

یادداشت های جان ویشارد

دکتر جان ویشارد طبیب آمریکایی که تقریباً از سال 1309 تا 1338 ق در ایران به خدمات پزشکی اشتغال داشت، سفری به ولایات جنوبی دریای خزر و از جمله بارفروش کرده است و بارفروش را بزرگترین شهر این ناحیه می داند با جمعیت پنجاه هزارنفری می گوید که این شهر تجارت وسیعی با روسیه برقرار کرده است.

ویشارد می نویسد: آرام آرام در حدود هشت تا ده ساعت به طرف بارفروش راندیم، راهی که گویی زیرسازی نداشت و خیلی سست می نمود. بارفروش بزرگترین شهر این ناحیه است و جمعیتی در حدود پنجاه هزار نفر دارد. این شهر تجارت وسیعی با روسیه برقرار کرده و آلمان ها که در کار تجارت دارویی ایران هستند، یک داروساز در آنجا گماشته اند. اگر نسبت به تعداد افرادی که برای معالجه به ما مراجعه کردند محاسبه کنیم، محل خوبی برای فروش دارو می تواند باشد.

یکی از جالب ترین دیدنی های شهر، جزیره مصنوعی کوچکی است که برروی آن یک عمارت کلاه فرنگی ساخته اند، و اطراف آن پر از درختان پرتقال و لیمو است. راه ورودی از محوطه پارک به جزیره از روی پل بلند آجری است که چندین دهانه دارد. سطح آب دریاچه ای که جزیره را احاطه کرده، با قشنگ ترین نیلوفرهای آبی که من هرگز ندیده بودم، پوشیده شده است. این پارک بزرگ و عمارت کلاه فرهنگی را شاه عباس بنا کرده که گاهی به عنوان قصر زمستانی از آن استفاده می کرده است. ساختمان درهم شکسته و احتیاج به تعمیرات فوری دارد. اما در مدت توقف در بارفروش بارها از حضور در آنجا لذت بردیم.

پشه های فراوان، استفاده از پشه بند را در شب لازم می ساختند. خوابیدن بر روی پل برای ما خیلی لذت بخش بود اما محل امنی به حساب نمی آمد. چون درست در معرض پشه های مالاریا بودیم. تعدادی از نیلوفرهای آبی را جمع آوری می کردند. باید به روسیه بفرستند و از آن عطر تهیه شود.وقتی چیده شده و خشک می شود مثل علف خشک آنها را بسته بندی می کردند و به نظر می آمد به اندازه مصرف دنیا از آنها می توان عطر بدست آورد.

یادداشت های رابینو

رابینوی انگلیسی در تعریف بارفروش در سفرنامه اش نوشته است. بارفروش شهر عمده بازرگانی مازندران در کنار شرقی رودخانه بابل واقع است تا مشهدسر واز ده میل و تا پای کوه نیز همین قدر فاصله دارد. این شهر که ابتدا به (بارفروش ده) یعنی دهی که در آنجا بار می فروختند معروف بود در قرن دهم ق (اوایل قرن 16 م) در محل سابق شهر مامطیر بنا شده است . با آنکه بارفروش بزرگترین شهر مازندران است حاکم نشین نیست و مرکز حکومت در ساری است. به غیر از بازارهای شهر که تاریک اند و بد بنا شده اند، خانه ها به قدری از هم دور و پراکنده اند که با اشکال می توان وضع شهر را که فضای وسیعی را اشغال کرده است به نظر آورد.

بنا به گفته اهل محل شهر 9122 خانوار و بیست هزار نفر سکنه دارد که 740 نفر آنها یهودی اند. 63 محله، 26 مسجد، هشت مدرسه، سی و یک تکیه که در ایام متبرکه و ماه محرم مورد استفاده قرار می گیرند. ده امامزاده و مقبره سه تن از دروایش ، سی و یک کاروانسرا برای تجار و سیزده کاروانسرا برای کاروان، 26 حمام و چندین دبستان و 1471 دکان دارد. در ظرف پنجاه سال اخیر شهر خیلی آباد شده و توسعه یافته است. در خارج شهر بارفروش در سمت جنوب غربی آن در کنار میدانی که پر از درخت توسکای کوتاه است، باغشاء (بحرارم) واقع است و آن باغ وسیعی است که شاه عباس تاسیس کرده است.

به موجب دو کتیبه که یکی بالای در ورودی و دیگری در بالای محراب مسجد کاظم بیک است،به وسیله محمدخان قوانلو که در موقع فرمانروایی محمدحسن خان حاکم مازندران بوده، در سند (1169 ق) ساخته شد و عایدات دهات کاظم بیگی در (لالاآباد) سنو در ( جلال ارزک) قلعه کش و آقا ملک در ( ساسی کلوم) و گنجو روز وقف آن بوده است.

از کتیبه ای در مسجد جامع استنباط می شود که به فرمان محمدشاه، فضعلی خان حاکم مازندران در سال 1251 ق، مالیات های نانواها را ملغی کرده بود و کتیبه دیگر حاکی است که مسجد مزبور به واسطه زلزله در زمان فتعلی شاه خراب شد و به وسیله میرمحمدحسین در سنه 1220 ق دوباره ساخته شد.

بندر بارفروش، مشهدسر است که برمصب رود بابل واقع است . جاده بارفروش به مشهدسر از حمزه کلا و نعل کلا و امیرکلا و پازوار ( زادگاه امیرپازواری ) شاعر و میربازار که در هفت میلی مشهدسر است و سه شنبه ها در آنجا بازار برقرار می شود، می گذرد. در اینجا راهی از رودخانه بابل به کله بست که در طرف دیگر رودخانه است وجود دارد. از میربازار، راه از کنار رودخانه بابل که فراز و نشیب بسیار دارد و مشهدسر که در دوازده میلی شمال غربی بارفروش واقع است می رود. بین مشهدسر و دریا در طرف راست رودخانه بابل یک رشته تپه های شنی هست که بر آنها فانوس دریایی ساخته اند.

رابینو از سال 1324 تا 1330 ق، کنسول انگلیس در در رشت بود و در این مدت دوبار به مازندران سفر کرده است. او اسامی محلات، مساجد، مدارس و تکیه ها و امامزاده های بارفروش را در سفرنامه خود آورده است. این مسافرت در اوایل سلطنت احمدشاه قاجار رخ داده است. ( ادامه دارد)



   نظرات
نام*:
 نظر*:
تصوير امنيتي*:
طراحی شده توسط تیم برنامه نویسی میدا پشتیبانی شرکت شبکه اندیشان (شاناکو)