چهارشنبه 7 خرداد 1399
 
 
   
 
 

جدیرین اخبار

پربازدیدترین

 
کد خبر: 213 تاریخ انتشار: 1394-08-28 تعداد بازدید: 1327 sendارسال به دوستان
ذخیره
printنسخه چاپی
           

عزم جرم تشکلهای مردم نهاد برای حفظ بافت قدیم بابل


  عزم جرم تشکلهای مردم نهاد برای حفظ بافت قدیم بابل؛

        اوج گرفتن روند تخریب آثار تاریخی در بابل دلها را آزار می دهد

گزارش: صمد صالح طبری

به کوشش چند تشکّل مردم نهاد بابل بمنظور حفظ و حراست از بافت قدیمی شهر بابل ، نشستی با عنوان همنوا با بافت مرهمی بر دردهای بافت تاریخی، با حضور شهردار و روسای اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری بابل و جمعی از علاقه مندان به فرهنگ و تاریخ  و دوستداران شهر بابل  در محوطه امامزاده سید زین العابدین محله حصیر فروشان برگزار شد.

در این نشست صمیمی ضمن نمایش عکسهایی از بافت قدیم بابل و آثار باارزشی که در سالهای اخیر تخریب و نابود شده اند . شرکت کنندگان در مراسم ضمن آشنایی با تاریخ  و بافت قدیمی بابل و پاکسازی بافت تاریخی این شهر در محدوده پنجشنبه بازار و حصیرفروشان و سرحمام کاظم بیک، از خانه های قدیمی، سردر تاریخی خانه بیکایی و سربینه حمام تاریخی میرزایوسف بازدید کردند. همچنین استاد اسماعیل رودپشتیان بمناسبت ماه محرم  با قرنی قطعاتی از دستگاه ماهور و مایه دشتی را نواخت که مورد تجلیل و تشویق حضار قرار گرفت. استاد رودپشتیان 84 سال سن دارد و حدود 70 سال است که در دسته های عزاداری و تعزیه ها با نواختن نی و فلوت و قرنی در ایام حزن و اندوه سوگواری های ماههای محرم و صفر، عزاداران را همراهی می نماید.

این همایش مردمی که به همت جمعی از علاقه مندان به میراث فرهنگی صورت گرفت حرکت مطلوبی است تا ضمن هشدار به عوامل تخریب آثار تاریخی و فرهنگی، زمینه مساعدی را فراهم آورد تا خانه ها و مکان های تاریخی مورد تخریب قرار نگیرند. متاسفانه روند تخریب آثار تاریخی در بابل روند صعودی داشته است و اخیراً خانه قجری راشدی در محله چاله زمین نیز مورد تخریب قرار گرفت و ویران شد. همچنین مقرر گردید شهرداری بابل و میراث فرهنگی ضمن ثبت خانه تاریخی خلیلیان در محله سنگ پل از تخریب آن جلوگیری بعمل آورند. براساس خبرهای واصله از مردم نگران در سطح کوچه و بازار، شنیده ها حکایت از تخریب های آتی  کاروانسرای سبزعلیان  در چهار راه شهدا و باقی مانده بنای حمام میرزایوسف در محله سرحمام  دارد. که جا دارد در صورت صحت و سقم قضیه  مسئولان ذی ربط  باید از تخریب اینگونه آثار و دیگر اثرهای تاریخی بابل جلوگیری بعمل آورند.

نظر به اینکه در روزهای اخیر شایعه شده است که کاروانسرای معروف به سبزعلیان و حمام میرزایوسف احتمالاً تخریب خواهند شد. در ادامه تهیّه این گزارش مردمی، نگارنده نگاهی کرده است به مطالب مندرج در صفحه سوم نشریه بابل نامه شماره 144 به تاریخ 7 دی 1390 که با عنوان (باز هم حمله مغولي به آثار تاريخي ملي ايران در بابل: این جنایت فرهنگی، حمام میرزا یوسف را نشانه گرفت) ، چگونگی این تخریب را در همان سال 90 مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده بود. هرچند تاکنون با گذشت حدود 4 سال  از سرنوشت عوامل تخریب  این حمام  با وجود ادله قانونی و صراحت قانون در برخورد با تخریب کنندگان،  اطلاعات دقیقی در دست نیست یا نحوه برخورد با آنان علنی نشده است.

 در این گزارش در بابل نامه شماره 144 تاریخ 7 دی ماه 90 آمده بود:

شهرستان بابل كه از قدمت زیاد و آثار تاريخي ويژه اي برخوردار است. از جمله شهرهايي است كه هر از چند گاه مورد بي مهري قرار مي گيرد و اين آثار كه جزو شناسنامه و هويت ملي كشور و این منطقه محسوب مي شوند مورد تهاجم و تخريب قرار مي گيرند. كوتاهي مسئولان ميراث فرهنگي به دلايل مختلف در حفظ و مراقبت از اين گونه آثار با ارزش تاريخي ملي موجب شده است تا ديگران نیز جري تر شده و اقدامات تخريبي شان را همچنان ادامه دهند.

در صورت ادامه اين وضعيت، و عدم برخورد قانوني با تخريب كنندگان شاهد نابودي تمام آثار ملي در منطقه خواهيم بود. در حالي كه حفظ آثار فرهنگي تاريخي كشورمان يك ضرورت اجتناب ناپذير است و هيچ گاه مورد توجه مسئولان قرار نمي گيرد. بر كسي پوشيده نيست كه تخريب هر گونه آثار ثبت شده تاريخي ملي جرم تلقي مي شود و نمي توان به راحتي براي موارد استفاده هاي ديگر يك گنجينه ارزشمند تاريخي را كه جزو فرهنگ و تمدن يك ملت محسوب مي شود تغيير كاربري داد.

 چنان كه مي دانيم در ماده 560 قانون مجازات اسلامي آمده است: هر كس بدون اجازه از سازمان ميراث فرهنگي كشور يا با تخلف از ضوابط مصوب و اعلام شده از سوي ميراث فرهنگي در حريم آثار فرهنگي تاريخي مبادرت به عملياتي كند كه سبب تزلزل بنيان آن ها شود و يا در نتيجه آن عمليات، به كار و بناهاي مذكور خرابي يا لطمه وارد آيد. علاوه بر رفع آثار تخلف و پرداخت خسارت وارده، به حبس از يك تا سه سال محكوم مي شود.

همچنين در ماده 558 قانون مجازات اسلامي درباره تخريب آثار تاريخي ذكر شده است هر كس به تمام يا قسمتي از ابنيه، اماكن، محوطه ها و مجموعه هاي فرهنگي، تاريخي يا مذهبي را كه در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است يا تزيينات، ملحقات، تاسيسات، اشياء و لوازم و خطوط و نقوش منصوب يا موجود در اماكن مذكور كه مستقيماً نيز واجد حيثيت فرهنگي، تاريخي يا مذهبي باشد خرابي وارد آورده علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از يك تا ده سال محكوم مي شود.

شایان ذکر است در جریان یک تخریب هولناک و جنایت فرهنگی در صبح جمعه اوائل فصل زمستان سال 1390 که توسط مسئولان وقت شهرداری بابل در دی ماه 90 صورت گرفت. بخش عمده ای از بزرگترین حمام تاریخی شمال ایران شامل حمام های عمومی مردانه و زنانه و نمره خصوصی که در بخشی از ضلع غربی این حمام تاریخی با آن سربینه محکم و استوار، به شدت مورد تهاجم انواع ماشین آلات سنگین قرار گرفت و فقط بخشی از سربینه این حمام براثر اقدامات مسئولان قضایی باقی مانده است و از سرنوشت یا محاکمه عوامل تخریب که شهرداری بود اطلاعی در دست نیست.

براساس اشعاري كه در يكي از دو كتيبه هاي سنگي اين حمام كه قبلاً بر سر در ورودي و ضلع جنوب غربی آن قرار داشت چنين برمي آيد که این حمام تاريخي در سال 1216 قمري یعنی 221 سال قبل احداث شده است. البته در كتيبه ديگری تاريخ بناي حمام  براساس اشعار موجود در كتيبه بيش از اين تاريخ حكايت دارد. به هر حال هنوز نشاني از اين دو كتيبه تا روز تخریب حمام  كه گفته مي شود قبلاً در زير خاك هاي سربينه حمام ميرزا يوسف موجود بود اطلاعي در دست نبود.

حال در عصر ارتباطات  و اطلاعات چگونه یک حمام تاریخی با بیش از دو قرن به سهولت مورد تخریب حتی دولتی ها نیز قرار می گیرد براستی موجب تعجب و تأسف و تأثر فراوان است. متاسفانه باز هم حمله مغولي به آثار تاريخي ملي ايران در بابل رخ داد. و بخش وسيعي از حمام ميرزا يوسف در دی ماه سال 90 در محله سرحمام اين شهر كه بناي آن در شمال ايران و در سطح استان هاي گيلان و مازندران و گلستان بي نظير بود ، مورد تهاجم و تخریب قرار گرفت که حکایت از بی اطلاعی برخی مسئولان ضعیف و نا آگاه از فرهنگ و تمدن ملی و مذهبی دارد که اين حادثه مهلك را رقم زدند.

اين جنايت فرهنگي که هرچند وقت یکبار رخ می دهد متاسفانه حمام ميرزا يوسف بابل را نشانه گرفت و بزرگ ترين حمام شمال كشور كه به شماره 2457 در تاريخ 19/7/78 در شمار آثار ملي ايران به ثبت رسيده است. در يك روز تعطيل و صبح جمعه دوم دی ماه 90  مورد تخريب قرار گرفت که موجي از تاسف و ناراحتي را بين دوستداران ميراث فرهنگي در سطح کشور به جاي گذاشت كه اين تخريب انعكاس گسترده اي نيز در خارج از كشور و رسانه هاي بيگانه داشته است كه باز هم بايد به حال مسئولان تاسف خورد كه اين چنين با دست هاي خود يك اثر تاريخي را نابود مي كنند و از سازمان ميراث فرهنگي جز اطلاعيه دادن و افسوس خوردن و محكوم كردن تخريب ها و اعلان شماره  ثبت تاريخي آثار پس از هر تخريب ، ظاهراً کار عمده  ديگري از دستشان بر نمي آيد و تا تخريب آثاري ديگر شايد وقتي ديگر و اطلاعيه اي ديگر كه آن هم دور از انتظار نيست. قبل از این تخریب موارد دیگری از ویران کردن آثار در سطح شهرستان بابل رخ داده بود که برخورد محکمی برای اعمال قانون تا آنجایی که عوامل تخریب متنبه و نقره داغ شوند صورت نگرفته بود.

شهرستان بابل داراي 7 حمام تاريخي است كه در شمار آثار ملي ايران به ثبت رسيده اند. اهميت اين حمام موجب گرديد تا مكاني كه اين حمام در آن بنا گردید، به محله سرحمام اشتهار يابد.

به گفته مدیرکل وقت سازمان  میراث فرهنگی  صنایع دستی و گردشگری مازندران: گرمابه میرزا یوسف بابل که تخریب شد از بناهای شاخص دوره صفوی و سبک اصفهانی بود.

 وي در همان ایام اعلام کرده بود؛ متاسفانه در عین ناباوری یکی از شاخص ترین حمام های دوره صفوی با معماری شبیه به حمام گنجعلی خان کرمان و فین کاشان که یادآور اوج معماری ایران « دوره صفوی و سبک اصفهانی » است ویران شد.

وی با اشاره به تخریب بیش از 70 درصد از بناي حمام میرزایوسف بابل گفته بود: حفظ آثار تاریخی و فرهنگی به خصوص آثاری که در لیست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است وظیفه همه مردم است.

مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری مازندران متذکر شده بود؛50 درصد این بنا دارای مالک خصوصی بوده و اداره کل نیز در پی این بود تا با کسب رضایت مالک این بنا را مرمت و حفظ نماید.

در مصاحبه  مذکور محمدپور از عملکرد شهرداری بابل شدیداً انتقاد کرد و افزود:با وجود اعلام شفاهی و کتبی یگان حفاظت میراث فرهنگی مستقر در بابل و تحویل حکم قضایی با حضور نیروی انتظامی ، شهرداری بابل نه تنها روند تخریب را متوقف نکرد بلکه تقریباً تمامی بنا از بین رفت.

وی ادامه داد:در همین ارتباط با شکایت اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری به طرفیت شهرداری بابل پرونده در مرجع قضایی تشکیل شده و به طور کامل پیگیری می شود.

مدیرکل میراث فرهنگی  صنایع دستی و گردشگری مازندران یادآور شد: آثار تاریخی و فرهنگی یک کشور متعلق به همه مردم است بدیهی است تعرض و تخریب این آثار نیز به معنی تضییع حقوق مسلم شهروندی است.

محمدپور از شهرداری ها به عنوان یکی از دستگاه های متولی در توسعه گردشگری در دنیا برشمرد و تصریح کرد: شهرداری باید با حفظ و احیای این آثار و سرمایه گذاری بر روی آن به غنا و زیبایی شهر بیفزاید.

وی از این بناهای به جای مانده از گذشته به عنوان محصولات گردشگری یاد کرد و گفت: متاسفانه با وجود تاکید دولت بر توسعه گردشگری هنوز حتی برخی از دستگاه ها و نهادهای برنامه ریز در کشور با مقدمات آن آشنا نیستند.

 مدیرکل میراث فرهنگی  صنایع دستی و گردشگری مازندران تصریح کرد: به جای اینکه تلاش ما این باشد تا مردم را به سمت سند چشم انداز کشور سوق دهیم به دلیل عدم همکاری و هماهنگی برخی از ارگان های دولتی و خصوصی زمان را از دست می دهیم.

حمام ميرزا يوسف در محله سرحمام كاظم بیک، و در مجاورت محله پنجشنبه بازار قرار دارد و تا چند سال گذشته مورد استفاده عموم شهروندان قرار مي گرفت.

در پي وقوع اين حادثه تاثر برانگيز خبرنگار بابل نامه نظر دكتر فلاح رئيس شوراي شهر بابل را در اين زمينه جويا شد كه ايشان گفت: آن قسمت مهم حمام كه سربينه مشهور آن است سالم مانده و حفظ شده است و شهرداري قصد دارد فضاي تخريب شده را به صورت پاركينگ در آورد. وي افزود: هرچند كه حفظ ميراث هاي فرهنگي و آثار باستاني از وظايف  همگان و به ويژه از وظايف مسئوولان است، لكن بسياري از اين آثارارزشمند به ويرانه اي تبديل شده اند كه علاوه برايجاد مشكلات زيست محيطي و ترافيكي براي شهروندان سيماي بصري نامناسبي را به منطقه داده وشكايت هاي گسترده شهروندان را در پي داشته است و مالكان اينگونه اماكن را دربلاتكليفي ممتد قرارداده است. دكتر فلاح تصريح كرد:لذا انتظارمي رود سازمان ميراث فرهنگي به عنوان اصلي ترين متولي اين گونه اماكن براساس وظايف ذاتي خويش اهتمام بيشتري را به اين موضوع معمول دارد و از مسئوولان كشوري نيز انتظار مي رود با تخيصص اعتبارات مناسب سازمان ميراث فرهنگي كشور رادراحيا، بازسازي و ساماندهي ميراث فرهنگي و آثار با ارزش باستاني كمك كنند. چراكه با كمال تاسف روند حاكم بركشوردرزمينه حفظ، احياء وبازسازي  ميراث هاي فرهنگي و بازسازي و مرمت آثار و اماكن باستاني روند مطلوبي نيست. دكترفلاح درادامه افزود: ارائه حساسيت لازم ازسوي مسئوولان محترم ميراث فرهنگي قابل تحسين و تقدير است چراكه اگر چنين حساسيتي دركار نباشد، بسياري از آثار فرهنگي و باستاني كه در حقيقت يكي از سرمايه هاي ارزشمند كشور و بيانگر هويت ملي كشور و ملت است، ازدست خواهند رفت؛ لكن اهتمام بيشتر سازمان ميراث فرهنگي در توجه به اين گونه اماكن قبل از تخريب حداقل انتظاري است كه ازاين سازمان مي رود.

حفظ میراث فرهنگ در حقیقت حفظ هویت ملی و تاریخی ما است  که بجای مانده از نیاکان ماست . و همه ما باید در حفظ و نگهداری و انتقال این آثار به نسلهای آینده کوشا باشیم . همانگونه که دیگران این آثار را پس از گذشت  قرنها برای ما حفظ و مراقبت کرده اند. ضرورت دقت  و هوشیاری مسئولان در این زمینه،  ورای مسئولیت اداری است، که بردوش آنان می باشد.



   نظرات
نام*:
 نظر*:
تصوير امنيتي*:
طراحی شده توسط تیم برنامه نویسی میدا پشتیبانی شرکت شبکه اندیشان (شاناکو)